Category filter:AllDoğuma HazırlıkFizik Tedavi
No more posts
fibromiyalji-sendromu.jpg

12 Nisan 2021 Fizik Tedavi0

FİBROMİYALJİ SENDROMU

Fibromiyalji sendromu (FMS), kronik yaygın kas iskelet sistemi ağrısı,yorgunluk, başta boyun ve bel bölgesinde tutukluk ,uyku bozuklukları ve psikolojik problemlerle birlikte görülür. Bunlara sindirim sistemi bozuklukları ve duyu bozuklukları ( hafif temasla bile ağrı hissetmek, uyuşma,karıncalanma) eşlik edebilir. Bu semptomlar kişinin yaşam kalitesini, günlük yaşam aktivitelerini, iş ve ev hayatını, bağımsız yaşama becerisini önemli ölçüde etkileyebilir.

Birçok insan için semptomlar duygusal veya fiziksel travmadan sonra başlar. Fibromiyaljiye muhtemelen bu faktörlerin kendileri neden olmaz. Yine de sinir sisteminin ağrıya tepkisini değiştirerek zaten risk altında olan kişilerde başlangıcı tetikleyebilir.Örneğin; grip gibi enfeksiyonlafiziksel veya psikolojik travmalar.

FMS hem psikolojik hemde fiziksel bir sağlığı etkilediği için ortaya kısır döngü çıkar ve altta yatan  etkenleri ağrı veya psikolojik problemlerle tetiklenir, fibromiyalji semptomları şiddetlenir, ağrı artar ve psikolojik problemler açığa çıkar, bu durum semptomları daha da şiddetlendirir.

Fibromiyalji sendromu 2

FMS erişkinlerin yaklaşık %2 ‘sinde görülür ve erkeklere kıyasla kadınlarda daha yaygındır. Doğurganlık çağındaki veya çalışma hayatındaki kadınlarda daha çok görülmesine rağmen her yaşta görülebilir. En sık görülen yaş aralığı 30-50’dir. Yaşla birlikte görülme oranı da artmaktadır.

FMS’nin nedeni tam olarak belirlenememiştir fakat hastalıkta rol oynayabileceği düşünülen kanıtlar bulunmuştur. Örneğin araştırmalar FMS de genetik ve ailesel faktörlerin etkili olduğunu göstermektedir. Birinci dereceden akrabaları FMS olan bireylerin riski 8 kat artmaktadır.

Kronik ağrı ve streste, hormonal dögü de bozukluklara yol açabilmektedir. Stres hormonlarında etkili olan serotonin ve dopamin alıcılarının yapısında da genetik farklılıklar bulunmuştur.

FMS  ilerleyici bir hastalık değildir ve doku hasarı meydana getirmez. Ancak kişinin ağrı ve yorgunluk gibi şikayetlerİ, yaşam kalitesini, iş ve ev hayatını, bağımsız yaşama becerisini önemli ölçüde etkiler.

FMS ‘de görülen belirti ve bulgular; hem kas iskelet sistemi hem de kas iskelet sistemi dışı bulgular görülmektedir.

Ağrı: birincil şikayetlerden birisidir genellikle yanıcı batıcı tarzdadır ve aktivite, yorgunluk, stres ile artar

Tutukluk: Özellikle sabahları belirgin olup gün boyu devam edebilir.

Yumuşak doku ve eklemlerde öznel bir şişkinlikten yakınırlar ancak dokunma belirlenemez.

Hassas Noktalar: Kas, tendon, ligamentlerde yer alır ve o bölgeye dokunulduğunda ağrı ortaya çıkar. FMS’ de vücudun her iki tarafında eşit toplamda 18 hassas nokta vardır.

Yorgunluk: Sabahları yorgun uyanma ve gün boyu devam eden halsizlik.

Uyku bozukluğu: Hastalar uyumada güçlük, gece sık uyanma, sabahları yorgun ve dinlemeden kalkma gibi şikayetleri vardır.  Aslında uykunun derin fazında anormallik.

Uyuşukluk ve karıncalanma: Genellikle vücudun üst yarımında gözlenir.

FMS’li hastalarda basınca karşı aşırı hassasiyet gibi sıcak soğuk, ses ve elektriksel uyaranlara karşı da aşırı hassasiyet görülmektedir.

Menstrual dönem, hamilelik dönemi ve doğum sonrası FMS şikayetlerinde artış görülebilir.

FMS’de Tanı : Amerika Romatizma Birliği 1990 ‘ da yayınladığı tanı kriterleri yerini güncel tanı kriterlerine bırakmıştır .

  1. Toplam 9 olası ‘’kronik ağrı’’ bölgesinden 6 veya daha fazla bölgenin ağrılı olması​
  2. Orta – şiddetli uyku bozuklukları veya yorgunluk​
  3. ‘’Kronik ağrı’’ ve yorgunluk veya uyku problemlerinin en az 3 aydır mevcut olması​

Radyolojik tetkikler ve laboratuvar sonuçları normaldir. Bunlar FMS tanısından çok genelde ayırıcı tanıya yardımcı olur

FMS’de değerlendirme geniş açıdan ele alınmalıdır. Ağrı, hassas noktalar, yorgunluk, uyku, fiziksel uygunluk, sağlık durumu, yaşam kalitesi ve psikosoyal faktörler değerlendirilmelidir.

FMS’de Tedavi: Görülen problemler pek çok faktöre bağlı ortaya çıkar ve her kişide farklı gözlemlenir. Tedavide amaç: Şikayetleri en aza indirmek ve kişinin yaşam kalitesini arttırılmasıdır.

Hamilelikte ilaç tedavisinin azaltılması gerektiğinden psikolojik davranışsal tedavi ve egzersiz eğitimine ağırlık verilmelidir.

Fibromiyalji semptomlarını azaltan ve arttıran çeşitli faktörler vardır. Arttıran faktörler; soğuk veya nemli hava, düşük uyku kalitesi, yorgunluk, aşırı fiziksel aktive, stres ve anksiyetedir . Azaltan faktörler ise sıcak ve kuru hava, sıcak duş veya banyo, dinlendirici uyku, egzersiz ve masajdır

FMS’li hastalarda ilaç tedavisi, egzersiz, hasta eğitimi (hastalık hakkında bilgilendirilmesi ve kaçınması gereken durumlar ) ve psikolojik tedavi yaklaşımlarının bir arada bütüncül kullanılması önerilmektedir.

FMS’de aerobic egzersizler ve kuvvetlendirme egzersizleri en etkili egzersizlerdir. Bunların dışında esneklik, Tai chi, Yoga, Pilates gibi pek çok egzersiz yöntemi uygulanabilir.

Egzersiz programlarına ağrı ve yorgunluk şikayetlerini arttırmadan, düşük şiddette başlanarak, yavaş olarak ilerlenmeli ve kişiye özel planlanmalıdır.

Yapılan çalışmalarda manuel lenf drenajı ve konnektif doku masajının ağrı ve fonksiyonellik üzerine olumlu etkileri gözlenmiştir.

Pasif fizyoterapi uygulamaları FMS için tek başına yeterli değildir.

Hasta stres, kötü postür, uyku bozukluğu, gibi ağrıyı arttırıcı faktörlerden kaçınılmalı, ağrılarını arttırmadan dinlenme molaları vererek aktivitelerini düzenlemeleri gerekir. Stres yaratan durumlarda duygu düşüncelerini açıkça dile getirmeleri önemlidir. Günlük tutma alışkanlığı hastanın kendisini kontrol etmesi için faydalı olabilir. Sağlıklı beslenme, sigara ve kafein tüketimini azaltma, özellikle akşam saatlerinde uykusunu kaçıracak içecekleri tüketmemesi ,düzenli uyumaya dikkat etmesi gerekmektedir. Soğuk veya nemli hava, düşük uyku kalitesi, yorgunluk, aşırı fiziksel aktive, stres gibi FMS semptomlarını arttıran faktörlere dikkat etmesi gerektiği anlatılmalıdır.


pelvik-organ-prolapsusu.png

12 Nisan 2021 Fizik Tedavi0

PELVİC ORGAN PROLAPSUSU

Pelvik organ prolapsusu (POP), pelvik organları destekleyen kas ve bağ dokusu desteğinin kaybı sonucunda vajen ön ve arka duvarı, uterus veya vajen kubbesi kısımlarından birinin veya daha fazlasının semptomatik olarak aşağı doğru yer değiştirmesi, başka bir deyimle fıtıklaşmasıdır.

Pelvik Organ Prolapsusu 2

Genellikle yaşamı tehdit edici olmamakla birlikte, prolaps sıklıkla yaşam kalitesindeki bozulma ile ilişkilidir ve mesane, bağırsak ve cinsel işlev bozukluğuna katkıda bulunabilir.

Semptomlar aşağıdakileri içerir:

  • Vajina veya belin alt kısmında aşağı doğru çekilme hissi
  • Vajinada veya vajina dışında şişkinlik hissi
  • Yavaşlamış idrar akışı, mesaneyi tam olarak boşaltamama hissiyatı, sık veya sıkışarak idrara gitme ve gülme hapşurma ile idrar kaçırma gibi üriner belirtiler
  • Barsakları boşaltmada zorluk veya boşaltabilmek için vajinaya baskı yapma isteği gibi barsaklarla ilgili belirtiler
  • Cinsel ilişki sırasında rahatsızlık

Sarkması olan kadınlar tipik olarak bir ‘yumru’ veya vajinal ‘ağırlık’ hissinden, tekrarlayan tahriş edici mesane semptomlarından, işeme zorluğundan, idrarını tutamama veya dışkılama zorluğundan şikayet ederler. Bel ağrısı veya pelvik ağrı gibi diğer semptomlar prolapsus ile ilişkili olabilir veya olmayabilir.

Pelvik organ sarkmasına ne sebep olabilir?

  • Gebelik ve doğum vajen ve destek dokuların zayıflamasında ana neden olarak düşünülmektedir. Pelvik organ sarkması bir veya daha fazla çocuğu olan her üç kadından birini etkilemektedir.
  • Vajinal doğumda vakum kullanımı, bebek büyüklüğü ve doğum sayısı
  • Yaşlanma ve menapoz pelvik taban yapılarının daha da zayıflamasına neden olur.
  • Pelvik tabanda aşırı basınç yaratan fazla kilo, kronik öksürük, ağır kaldırma, kronik kabızlık ve fazla ıkınma gibi durumlar.
  • Bazı kadınlar; Marfan sendromu veya Ehlers-Danlos sendromu gibi bağ dokuyu etkileyen hastalıklar nedeniyle kalıtımsal risk taşırlar.

Sarkma çeşitleri nelerdir?

Sarkma vajen ön duvarında (ön kompartman), arka duvarında (arka kompartman), veya vajen kubbesinde (apikal kompartman) olabilir. Pek çok kadının birden fazla kompartmanda aynı anda sarkıklığı olabilir.

Ön kompartmanda sarkma:  Bu en yaygın gözlenen sarkma tipidir; mesane ve/veya uretra vajinadan dışarı doğru çıkar. “sistosel” veya sistouretrosel” olarak tanımlanabilir.

Arka kompartman sarkması:  Kalın barsağın alt kısmının (rektum) vajinadan dışarı doğru çıkması     ‘ rektosel’  ve/veya ince barsağın vajenin üst arka bölgesindeki şişkinlik ‘enterosel’ olarak tanımlanabilir.

Apikal (üst) kompartmanda sarkma:

Uterus (rahim) sarkması = Uterusun vajenden sarkıp fıtıklaşmasıdır. Pelvik organ sarkmasının ikinci en yaygın formudur.

Vajinal kubbenin sarkması=  Rahmin alındığı vakalarda vajen kubbesi aşağı doğru çökebilir ve vajenden dışarı çıkabilir.

Prolapsus derecelendirmesi

Pelvik organ prolapsus sınıflandırma sistemi kullanılır. Max açılma olması için ayakta, ıkınma , boş mesane ile değerlendirilir. Derecelendirme de 9 nokta kullanılmaktadır. Himen noktası ( kızlık zarı) 0 kabul edilir. Himenin üst kısmı negatif alt kısmı pozitif sayılar olarak kabul edilir.

 

  • Evre 0: prolapsus yoktur
  • Evre 1: prolapsusun en alt noktası himen seviyesinden 1 cm den daha üsttedir
  • Evre 2: prolapsusun en alt noktası himen seviyesinin 1cm üst ya da altındadır.
  • Evre3: prolapsusun en alt noktası himen seviyesinden 1cm den daha fazla alttadır
  • Evre 4: vajenin tam veya tama yakın prolapsusudur.

Değerlendirme de ayrıca kullanılabilecek yöntemler: kas kuvveti değerlendirmesi, pelvik taban kas kuvveti emg, vajinal palpasyon, manometre, dinamometre, ultrason kullanılarak değerlendirilebilir. Yaşam kalitesi değerlendirilebilir. Pelvik organ yaşam kalitesi anketi, pelvik taban disfonksiyon anketi, pelvik taban semptom anketi, danca prolaps anketi, vajinal semptom anketi kullanılabilir. Cinsel yaşam değerlendirilmelidir.

Pelvik organ prolapsusunun önlenmesi/korunması

Çoğunlukla doğuştan bir durum olmadığı için önlenebilir.

Omuz kuşağı kasları, quadriceps, pelvik taban kaslarının kuvvetlendirilmesi kişiye ıkınmadan ve valsalva manevrasını gerçekleştirmeden hareketlerini yapmasını sağlar.

Hasta eğitimi ve yaşam stili modifikasyonları verilmelidir. Bu bilgiler ile kişi semptomlarını azaltabilir veya önleyebilir. Basıncı arttırmamak için de ideal vücut ağırlığını korumak gerekmektedir.

Kişi ağır kaldıracağı zaman pelvik taban kaslarını kasması şeklinde bilgilendirilmelidir.

Doğru postür de durmak da çok önemlidir.

Kişinin barsak alışkanlığı kazanması ve prolapsusu dengelemek için sıkı iç çamaşırı giymesi önerilebilir.

Tedavi seçenekleri

Pelvik organ prolapsusuna, idrar kaçırma da eşlik ediyorsa tam bir değerlendirme sonrasında birlikte tedavi edilir.

Semptomları ortadan kaldıracak ve yaşam kalitesi arttıracak şekilde olmalı.  Hasta ile ortak karar alınarak planlanmalı . Sadece anatomik noktalara odaklanılmamalıdır.

Tedavi seçenekleri cerrahi ve cerrahi olmayan olarak sınıflanabilir.

Pesser: Pesserler çeşitli tip ve şekillerde olup vajene yerleştirilen aparatlardır. Vajende sarkan  organlara mekanik destek vererek rahatlama sağlar. P esser yerindeyken de cinsel olarak aktif olmak mümkündr. Eğer tıbbi nedenlerle ameliyat olmak istenmiyorsa  veya henüz çocuk sayısı tamamlanmamış ise  uygun seçim olabilir.

Pelvik Organ Prolapsusu 3

Pelvik taban egzersizleri : Egzersizle, zayıflamış Pelvik taban kaslarının kuvvetlendirilmesi erken evre vakalarda düzelmeyi sağlar veya olayın ilerlemesini engelleyebilir. Bütün egzersiz programlarında olduğu gibi, pelvic taban egzersizleri zaman, motivasyon ve uygun teknik gerektirir.

Pelvik organ prolapsusu olan kadınlarda levator ani kasının kesitsel alanında azalma, genital hiatusunda artma, kas kuvvetinde azalma olduğu ve pop şiddetinin pelvik taban disfonksiyonuyla arttığı gözlemlenmiştir.

Östrojen uygulaması : östrojen tedavisi osteoporozu önlemekle kalmaz pelvisin östrojene duyarlı organlarını da olumlu etkiler.

Fizik tedavi seçeneklerinden olan ; elektriksel stimulasyon, core stabilizasyonu.

Cerrahi tedavi seçenekleri : Semptomatik prolaps olgularında cerrahi önerilebilir. Yaşa, geçirilmiş operasyonlara ve sağlık durumuna bakılarak en uygun cerrahi seçenekleri önerilir. İki ana seçenek vardır: düzeltici cerrahi veya vajinanın kapatılması

Düzeltici cerrahi tamir: Pelvik düzeltici cerrahinin amacı pelvik organları doğal konumlarına yerleştirirken cinsel fonksiyonun da korunmasıdır. Cerrahi için farklı seçenekler mevcuttur: • Vajinal yaklaşım • Abdominal yaklaşım (karına açılan bir kesi ile) • Laparoskopik (karından açılan delikten)     • Robotik

Vajinanın kapatılması : cinsel aktiflik söz konusu değilse ve cerrahi uygun değilse önerilebilir. İşlem sırasında dikişlerle vajen duvarı dikilerek kapatılır, böylece organ sarkması engellenir.


© Copyright 2021 | Tüm Hakları Saklıdır. | Web Tasarım: Mustafa Berker